Kỷ niệm 10 năm Internet vào Việt Nam mới đây, TS Nguyễn Quang A (nguyên Chủ Tịch HĐQT kiêm Tổng Giám Đốc Công Ty Máy Tính Truyền Thông Điều Khiển 3C) đã được xếp vào danh sách một trong mười người có ảnh hưởng lớn nhất đến sự hình thành Internet Việt Nam. Phóng viên báo Vietnamnet đã ghi lại những tâm sự bộc bạch của ông.
Gương mặt gồ ghề, mái tóc rậm, đôi mắt khi say chuyện là ánh lên sôi sục, nhiều năm nay, cái tên TS Nguyễn Quang A đã gắn với những bài báo "gai góc đến gây sốc nhưng không hề ác ý mà luôn tràn đầy nhiệt huyết". Ông cũng là nhà khoa học đi buôn, người từng nhận mức lương cao ngất ngưởng đến nỗi tự đề xuất với Bộ Tài chính để "được" đóng thuế thu nhập cá nhân, người từng "lỡ tàu" trong cuộc đua cung cấp dịch vụ Internet.
Tôi học được nhiều từ bàn nhậu
TS Nguyễn Quang A tại Hội thảo 20 năm đầu tư nước ngoài tại VN. Ảnh: L.N
"75% thời gian trong ngày tôi ngồi làm việc. Nhưng con trai tôi luôn bảo, chỉ toàn thấy bố đi nhậu, buôn chuyện tào lao với tán phét. Tôi nói, đấy là bố cũng đang làm việc", TS Nguyễn Quang A vừa châm thuốc, vừa sải những bước rộng trong căn phòng làm việc xem ra hơi chật hẹp so với dáng người cao lòng khòng.
Đang ngồi trầm tư nghiền ngẫm từng câu, từng chữ cho các bản dịch kinh tế - chính trị hóc búa thế thôi, nhưng loáng cái, người đàn ông đã qua tuổi lục tuần này đã lại có thể, áo len thắt ngang hông, xả láng "tán phét" với một nhóm doanh nhân hoặc "sà" vào bàn rượu của một túm văn nghệ sĩ. "Mà học được khối người, nghe được khối chuyện lạ, đấy lại cũng là chỗ xả stress hiếm thấy. Phụ nữ sở dĩ thọ hơn đàn ông là vì biết buôn dưa lê. Tôi dễ ngồi với nhiều loại người nhưng không phải với bất cứ người nào tôi cũng vồ vập. "
"Qua tuổi sáu mươi, không ai còn có thể nói hay được nữa. Đến một lúc nào đó, chắc chắn tôi cũng không còn có thể tiếp tục la cà, nhậu nhẹt", TS Nguyễn Quang A chia sẻ.
Cũng đều đặn hơn chục năm nay, ông vẫn duy trì thói quen "cuốc bộ" hơn ba cây số từ nhà đến văn phòng (trên đường Lê Thái Tổ). "Không đi thấy chân tay bứt rứt, khó chịu chứ không phải vì mình thấy sức khỏe đã sa sút".
Gương mặt gồ ghề, mái tóc rậm, đôi mắt khi say chuyện là ánh lên sôi sục, nhiều năm nay, cái tên TS Nguyễn Quang A đã gắn với những bài báo cũng gồ ghề, góc cạnh, bàn về "thập cẩm" chuyện, khi là về "đề án 112", lúc lại là chuyện hoãn quyết định cấm xe ba gác, hay ngừng cổ phần hóa bệnh viện Bình Dân. Những bài báo, như một chuyên gia trong Viện IDS của ông nhận xét: "gai góc đến gây sốc nhưng không hề ác ý mà luôn tràn đầy nhiệt huyết".
Nhiều năm nay, ông cũng nổi lên như một dịch giả với những tác phẩm nặng về tư tưởng chính trị - kinh tế học, như "Thế giới phẳng" (Thomas L.Friedman), "Con đường dẫn tới chế độ nông nô" (Friedrich Hayek), "Bí ẩn của vốn" (Hernando De Soto).
Câu chuyện với TS Nguyễn Quang A chiều áp Tết trên lầu 4 trụ sở "Hà Nội Vàng" VP Bank "tào lao" liên miên về những truân chuyên của một nhà khoa học đi buôn, người từng nhận mức lương cao ngất ngưởng đến nỗi tự đề xuất với Bộ Tài chính để "được" đóng thuế thu nhập cá nhân, người từng "lỡ tàu" trong cuộc đua cung cấp dịch vụ Internet.
Vào thời điểm cực thịnh, ông đã sáng lập nên một hệ thống từ 3C công nghiệp, 3C hóa chất, 3C máy tính, đi buôn đá đỏ Quỳ Hợp, thậm chí len chân vào cả những ngân hàng thương mại như VP Bank, vực ngân hàng này đứng dậy trước ngưỡng phá sản.
"Dư luận về quái nhân Quang A cũng tam sao thất bản"
"Tôi có nhiều bạn bè người Hunggari, vì đã sống ở đó suốt những năm chiến tranh, những năm tuổi trẻ", TS Nguyễn Quang A nhớ lại. Năm 1965, chưa nhận bằng tốt nghiệp phổ thông ông đã được gọi đi Hunggari. "Ở quê ra, người to lớn quềnh quàng, chân cũng to tổ bố không đi vừa đôi giày nào, lúc đó tôi đã chột dạ nghĩ khéo vì chân to mà không được đi học".
Rải rác trên các diễn đàn du học sinh Budapest là những đồn thổi về "quái nhân" Nguyễn Quang A với những chuyện không giống ai. Nào, "mỗi kỳ nghỉ hè Quang A cạo trọc đầu, tự nhốt mình trong phòng để học cho xong một ngoại ngữ". Nào "giảng viên hôm nào nghỉ là nhờ Quang A đứng lớp, dạy cả sinh viên người Hung", "mới sang Hung có một năm mà đi phiên dịch cho tất cả các đoàn Việt Nam sang".v.v...
Nghe chuyện, "quái nhân" Nguyễn Quang A cười khoái chí, nói như đinh đóng cột: "tôi học giỏi và chăm chỉ là chắc chắn. Nhưng chơi cũng không ai bằng. Nên không có chuyện cạo đầu học ngoại ngữ".
Vốn tiếng Hung của ông tiến bộ đáng kinh ngạc khiến mọi người phải gọi là "quái nhân" do thay vì đóng cửa phòng KTX như các du học sinh khác, Nguyễn Quang A thích "chuồn" ra phố đi xem phim. Mùa hè, du học sinh tranh thủ đi hái nho, táo, cà chua... cho dân địa phương thì ông lọ mọ trong phòng thí nghiệm phụ giúp cho giảng viên trong trường cũng đủ "kiếm tiền bộn". Nên lên diễn đàn, các thế hệ đàn em đi học ở Hung mới kể chuyện, trong mười người giỏi nhất khóa học đó thì có 9 người Hung, chỉ mỗi Nguyễn Quang A người Việt.
Kể lại những "đồn thổi" này với TS Quang A, ông nheo mắt "dư luận về tôi nhiều lắm. Có chuyện đúng, có chuyện tam sao thất bản". Người thì nói "Quang A là một anh hùng thất thời, nhưng có tầm nhìn vượt thời đại". Lại có ý kiến cho là "nhìn vào gương làm giàu của Quang A để... tránh thất bại".
Nhà khoa học... đi buôn
TS Nguyễn Quang A và Lê Đăng Doanh tại 1 seminar của Viện IDS. Ảnh: L.N
Sau khi bảo vệ tiến sĩ điện tử viễn thông và lang thang sục sạo ở Hung mấy năm trời, đến 1988, Nguyễn Quang A tiếp tục quay trở về Viện Kỹ thuật Quân sự. Giữa lúc cả Viện ai nấy gặp ông đều thân mật vỗ vai "Quang A là cán bộ nguồn, cứ yên tâm ở đây làm việc nhé", thì "đùng" phát, ông xin chuyển ra khỏi quân đội, về Tổng Cục Điện tử - Tin học VN. "Tôi không mê quân đội, bố là liệt sĩ từ thời chống Pháp, hồi ở Hung tùy viên sứ quán nhiều lần gạ tôi vào quân đội nhưng tôi không đồng ý. Phân tôi về quân đội, ở trên người ta cứ bảo, đúng lĩnh vực ưu tiên quốc gia, còn nhảy đi đâu nữa".
Ra khỏi quân đội, Nguyễn Quang A cũng chẳng yên vị lâu với vai trò cán bộ nghiên cứu khoa học vì bên Tổng cục hồi đó tuy chỉ có dăm chục người song lại có nhiều đồn thổi về "cán bộ nguồn Quang A chuyển về đây để "cánh hẩu" với phe này, phe kia, tranh giành chức tước, quyền lực"...
Giữa lúc đó, nghe một người bạn ở Học viện Kỹ thuật Quân sự cũ rủ rê "trong Sài Gòn đang có đề án làm phần mềm rất hay", thế là Nguyễn Quang A xin nghỉ, "Nam tiến" cùng những người bạn xúc tiến lập doanh nghiệp làm phần mềm máy tính. Liên doanh GenPaciffic với Pháp khai sinh cuối 1988, một năm sau khi Luật Đầu tư nước ngoài ra đời. GenPacific là liên doanh thứ hai ở Việt Nam bây giờ. "Từ đấy tôi bỏ con đường khoa học, đi làm con buôn, lang thang khắp Nga, Đông Âu, Mông Cổ theo đuổi con đường gia công phần mềm".
Gọi là "liên doanh", vốn phía Việt Nam trên giấy phép ghi nửa triệu đô la nhưng thực tế chỉ có vỏn vẹn ngôi nhà trị giá 14 cây vàng, hai xe đạp và một tủ lạnh còn phía Pháp chỉ có mấy cái máy vi tính, tất cả vốn liếng đều vay tất từ Ngân hàng. "Làm phần mềm, chúng tôi phải đi vay tiền trả lương anh em. Sang Đông Âu, cũng tranh thủ đánh quần bò để kiếm chút vốn liếng kinh doanh".
"Kế hoạch làm phần mềm rất nghiêm túc, nhưng rồi cuối cùng vẫn thất bại", TS Nguyễn Quang A trầm ngâm. Dù GenPaciffic có đội ngũ 25 lập trình viên giỏi, lại có một chuyên gia Pháp được thuê riêng để đào tạo, còn đối tác Pháp cũng có đầu mối khách hàng, nhưng vẫn không làm được một hợp đồng nào. Chỉ riêng vấn đề đàm phán, trao đổi đã "vấp" ngay phải trở ngại liên lạc thông tin. Vào thời điểm bấy giờ, để có được cuộc trao đổi với dăm ba phút với đối tác cũng phải chờ dễ đến cả tiếng đồng hồ cho tổng đài kết nối. Giá cước thì trên trời....
Giả sử làm máy tính lớn, cứ đổ hết vào băng từ chuyển đi theo đường hàng không nhưng hai tuần mới có một chuyến bay, mà độc chuyện xin visa đã tốn không biết bao nhiêu thời gian. Chưa kể còn ’vướng" cửa hải quan sân bay vì mang dữ liệu xuất cảnh là không dễ "biết anh mang cái gì ra nước ngoài, nhỡ đâu là bí mật quốc gia".
Thế là dẹp hẳn chuyện làm phần mềm, tập trung toàn lực làm phần cứng. GenPaciffic hồi đó có dây chuyền lắp ráp máy vi tính đầu tiên ở Việt Nam, kết cấu đơn giản nhưng quy trình đâu ra đấy. Những năm 1989-1990, các nước Đông Âu bắt đầu chuyển đổi, Liên Xô bắt đầu cải tổ, nhu cầu về hàng hoá công nghệ cao như… máy tính rất lớn mà lại đang trong tình trạng "bế quan toả cảng" với các nước tư bản chủ nghĩa. GenPacific nhập linh kiện từ Pháp, Đài Loan về lắp ráp rồi xuất khẩu sang thị trường này với giá rất cao. Giới thạo tin đồn với nhau mỗi máy, công ty bỏ vốn chưa tới 2.000 USD nhập linh kiện (giá thời đó), lắp ráp xong bán lại tại Việt Nam 2.200 USD, bán cho Liên Xô được 3.000-4.000 USD.
Lãi lờ rồi, bắt đầu quay sang thỏa thuận, đàm phán lương bổng. "Tay phó giám đốc người Pháp đòi trả lương 60 ngàn USD/năm, mình đồng ý, nhưng thế thì tôi cấp trưởng phải hơn chứ. Mình chỉ đòi hơn một đồng tượng trưng, 60 ngàn lẻ một, thế mà nó chấp nhận trả 80 ngàn USD/năm. Thời ấy đã là kinh lắm, mình mà lĩnh cả thì người ta đánh chết. Lúc đó lại chưa có Pháp lệnh Thuế thu nhập cao, vậy là tôi kiến nghị lên Bộ Tài chính. Trao qua đổi lại, và cứ thế mình nộp thuế cho Bộ", ông nhớ lại.
Nguyên Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Xuân Giá hồi đó kể lại rằng trong một cuộc họp, có người nói nghe nói có ông thiếu tá nào đó lương mấy chục ngàn đô. Đề nghị kiểm tra trong quân đội xem có thiếu tá nào như thế không. Kiểm tra lại, chỉ thấy một nguyên thiếu tá Nguyễn Quang A. Bộ Tài chính sau đó cũng chìa ra một tài khoản, trong đó thuế má đều nộp đủ.
"Thật ra hồi đó cũng không cần cầm đèn chạy trước ô tô như thế, nhưng tôi thì cứ là "hăng tiết" lên thôi. Cái máu sĩ phu Bắc Hà mà".
Vụ "trốn lậu thuế" lớn nhất lịch sử
Vừa kinh doanh máy tính ở GenPacific, Nguyễn Quang A lại vừa cùng với một số người bạn hùn vốn lập Công ty Máy Tính Truyền Thông Điều Khiển 3C cũng "buôn" máy tính, thuộc vào hàng tiên phong trong lĩnh vực này vì số người am hiểu và biết làm ăn nhờ CNTT thời đó chưa nhiều.
3C đang ăn nên làm ra thì "dính" ngay một "phốt" liên quan đến "vụ trốn thuế lớn nhất lịch sử" mà báo chí thời đó rùm beng.
Thời điểm cuối 1991, lúc đó Đông Đức và Tây Đức sáp nhập chính thức và cũng là lúc khối SEV bị xóa bỏ. Tổng Công ty May quốc doanh Contextimex nhờ 3C giúp 400 ngàn rúp chuyển nhượng để mua vải của Đức. "Tôi thấy ngon nên bàn với Confectimex là anh ký được cái gì, cứ ký tất, thượng vàng hạ cám, và không phải trả một đồng tiền nào, chúng tôi sẽ lo tất".
Vậy là đàm phán xong một hợp đồng 25 triệu rúp, mua gần 6.000 tấn vải sợi về bán. Hồi đó tư nhân không có quyền nhập khẩu nên 3C chấp nhận bỏ vốn hoàn toàn, thỏa thuận ăn chia mình 30, Confectimex 70.
Hợp đồng ký rồi, trong tay 3C lúc đó cũng không một đồng rúp lẻ. Nhưng mà vẫn ung dung. Bởi Nga hồi đó vẫn đang "khát" máy tính. Thỏa thuận xong một hợp đồng tiền mua máy tính là có "tiền tươi" còn máy móc sáu tháng sau mới phải giao. Vậy là "lấy mỡ nó rán nó", dùng tiền bán máy tính đi mua vải sợi. Nguyên một phi vụ này đã ăn lời 56 tỷ đồng.
Thấy lãi lớn, một thứ trưởng Bộ Công nghiệp nhẹ kêu thế thì thiệt cho quốc doanh, rồi viện dẫn một văn bản nào đó đòi bảo toàn vốn cho doanh nghiệp nhà nước. Thế là Confectimex tung ra cái đơn xin bảo toàn vốn, có chứng nhận đầy đủ của Bộ Công nghiệp, Tổng cục Thuế và Cục Thuế Hà Nội, đòi tăng chi phí thêm 21,5 tỷ nhằm giảm lợi nhuận, chia cho 3C ít đi. Phía 3C phản đối kịch liệt nên bị quy là trốn thuế.
Vụ này có hai anh cảnh sát kinh tế Hà Nội tham gia “phát hiện” nên được phong vượt cấp lên đại úy. Lại còn được Bộ trưởng Công an và Bí thư Thành ủy Hà Nội gửi thư khen đăng báo đã phát huy lòng dũng cảm dùng các biện pháp nghiệp vụ tinh thông để phát hiện vụ trốn lậu thuế tinh vi, được Bộ Tài chính thưởng 250 triệu đồng. Các báo cũng giăng title lớn là “vụ trốn lậu thuế lớn nhất lịch sử Việt Nam”.
Đúng lúc đó thì họp Quốc hội. "Phải nói là tôi rất biết ơn ông Nguyễn Kỳ Cẩm, Chánh Thanh tra Chính phủ vì đã đọc báo cáo kết quả Thanh tra trước Quốc hội, rằng là đang có vụ trốn thuế lớn nhất lịch sử tại 3C, đang điều tra, sắp khởi tố hình sự. Tôi lúc đó đang ở Sài Gòn nghĩ "thế là xong". Nhưng rồi cũng vớ ngay lấy cái báo cáo này, để gửi đơn khiếu kiện. Rải như bươm bướm từ Văn phòng Chủ tịch nước đến Văn phòng Chính phủ".
Dư luận lại ầm ĩ "3C sắp sập đến nơi rồi".
Mấy tháng sau, Thủ tướng mới kết luận là không có vụ trốn lậu thuế nào cả, đồng thời chỉ đạo “không được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng”.
"Vậy mà có nhà báo, được tôi cho xem kết luận của Thủ tướng rồi còn nhảy vào viết bài, ra ý bênh vực cho 3C. Cũng từ đó mà quan hệ giữa 3C với bên thuế thành ra căng thẳng", ông Nguyễn Quang A trầm ngâm. Điếu thuốc lá trên tay đỏ liên tục.
Sự cố xảy ra từ năm 1992, nhưng kéo dài mãi đến gần hai năm mới xử lý xong. Nhiều người ở 3C đã tứ tán đi nới khác và tuy 3C được minh oan cho kiểu làm ăn chưa từng có tiền lệ, nhưng không ít hệ lụy đã kéo đến sau đó. Vì 3C hồi ấy, đã "mếch" lòng bên thuế, nên còn ai dám làm ăn với 3C. Nhiều hợp đồng lớn đã "lỡ" từ đó. "Tôi khi đó, thực sự cảm thấy chán hẳn với cơ duyên buôn máy tính", ông Nguyễn Quang A nói.
Những dự án kinh tế lãng mạn
Nhiều dự án lẻ tẻ khác đổ bể vào thời điểm đó cũng góp phần làm 3C liêu xiêu. Bởi vào thời cực thịnh, do kiếm bộn tiền nên 3C máy tính còn "lấn" cả sang công nghệ sinh học, đá quý, quy hoạch đô thị... và nhiều thứ "không tưởng" khác.
"Bãi giữa sông Hồng hồi đó cũng đang chuẩn bị lập một đề án nạo vét để lập đô thị mới. Chúng tôi đã đổ vào dự án này khoảng 250 triệu đồng, cũng thuê chuyên gia khảo sát, đo đạc... nhưng rồi không đi đến đâu vì đụng đến dòng chảy, lũ, đê điều. Lúc đó đúng là tôi hơi bị "hoắng". Nghĩ là tiền nhiều nên cứ tiêu, cứ làm tới".
Vào giữa cơn sốt "đá đỏ Quỳ Hợp", 3C lại cũng bỏ ra ba trăm ngàn đô la ký kết với Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An để mua một phần mỏ đá trong Quỳ Hợp. "Chúng tôi cũng kéo một gã chuyên gia đá quý người Úc lên tận nơi phân tích, đánh giá... Rồi cũng tổ chức khai thác, làm ăn rất đàng hoàng".
Nhưng rồi về sau, chẳng lãi lờ được xu nào, lại thấy kiểu làm ăn như mafia. Thế là, về danh nghĩa, vẫn sở hữu một phần ba mỏ đá quý. Nhưng coi như bỏ lửng...
Rồi cũng thời gian này, có "tay" tiến sĩ sinh học ở Viện Khoa học Việt Nam quảng cáo về công nghệ ủ men, cũng là bột sắn, nhưng sau 48 tiếng, độ đạm tăng vọt, dùng làm thức ăn vỗ béo lợn thì chẳng mấy mà giàu.
Thế là 3C lập công ty công nghệ hóa sinh. Đầu tiên là thử nghiệm hơn một ngàn con lợn khắp từ Quảng Ninh đến Tiền Giang. Kết quả báo về là tăng 25-30kg/tháng, chất lượng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, chẳng mấy chốc mà lợn Việt xuất sang Nga, Hồng Kông, lời vô kể. Nguyễn Quang A đã cầm sẵn giấy giới thiệu đến Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, dự kiến sẽ xây khoảng hơn chục xưởng chăn nuôi từ Bắc chí Nam. Độ hơn nửa năm là thu hồi vốn, lại tạo công ăn việc làm...
Nhưng, thử nghiệm tới hơn bảy tháng, mà mãi vẫn chưa đưa vào thực tiễn, các nhà khoa học lại suốt ngày đòi chi thêm tiền. Rồi trong một lần đi với "tay" tiến sĩ sinh học lên Thái Nguyên tiếp thị công nghệ nước khoáng (thực chất dán mác nước khoáng Kim Bôi nhưng lại khai thác từ nước giếng khoan ngay tại Thái Nguyên), Nguyễn Quang A mới tá hỏa vì nhận dạng chân tướng nhà khoa học "bịp". Kiểm tra tài chính, y như rằng toàn thành tích tăng trọng lừa... Cũng may chưa đôn đáo vay tiền xây nhà, xưởng.
"Đúng là tôi cả tin, đi buôn mà lại còn thương người", TS Quang A hóm hỉnh. Ông cũng nói, về sau mới rút ra được kinh nghiệm là làm kinh doanh ngoài máu liều còn phải thật nghiệt ngã, biết chớp thời cơ và cần đến thủ đoạn. Hồi đó có người đến chìa cho ông một hợp đồng, bảo "cứ ký vào đó, không cần phải làm gì cả nhưng vẫn được vài triệu đút túi". Ông gặng hỏi "không làm gì sao lại được tiền" rồi nhất quyết từ chối.
"Có người mắng mỏ gọi tôi là... bất nhân"
Ảnh: Chí Dũng
3C đang hồi làm ăn cầm cự thì có người "gọi" vào cùng mở ngân hàng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh VPBank "hồi đó cũng vì họ cần tiền của 3C chứ tôi thì đã tai tiếng lắm rồi, người ta có muốn tôi chường cái mặt ra làm gì đâu".
Đây là ngân hàng đầu tiên có cổ đông nước ngoài. 17-18 năm về trước, Việt Nam chưa thực sự có ngân hàng thương mại và kinh doanh ngân hàng theo đúng nghĩa nên những người được mời ra quản lý VPBank cũng lại là các công chức Ngân hàng Nhà nước. Rồi quản lý kém, anh em đầu tư vào ngân hàng mà lại dùng để phục vụ hoạt động làm ăn của riêng mình nên đến 1997 thì bắt đầu khốn đốn. Vốn Ngân hàng lúc đó 75 tỷ, mà cho vay và không trả được là trên 800 tỷ, nợ nước ngoài 50 triệu đô la. Mà ngân hàng nhà nước lại khống chế dư nợ, khống chế tiền gửi, kiềm chân các hoạt động đối ngoại suốt năm năm liền... chưa kể hệ thống thực thi luật pháp rất mù mờ.
TS Nguyễn Quang A dẫn chứng, có trường hợp dùng sổ đỏ thế chấp vay tiền, rồi giả mạo giấy tờ làm thêm hồ sơ nhà đất nữa để vay Ngân hàng Công thương. Lẽ ra là phải ưu tiên trả nợ VPBank trước nhưng khi thi hành án lại quyết định thu hồi cho phía nhà nước trước và tới VPBank thì chả còn đồng nào. Sau này, Bộ Tư pháp thừa nhận là sai nhưng tiền thì đã mất, mà có cả trăm vụ tương tự.
Thế là Nguyễn Quang A "xắn tay" nhảy vào giữa lúc nước sôi lửa bỏng "vì bất đắc dĩ không còn ai mà vốn liếng của 3C thì hơi bị nhiều".
Ngồi ghế Chủ tịch Hội đồng quản trị hôm trước thì hôm sau ông "đuổi thẳng cổ" Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị. Đại hội cổ đông ngay sau đó cũng cho sa thải một lô một lốc thành viên kiếm chác mập mờ khác. Yêu cầu ban giám đốc đưa ra các quy trình rạch ròi và nghiêm ngặt, những người chủ chốt không ai được dính dáng gì đến mọi chuyện vay mượn hoặc bảo lãnh ở ngân hàng (tuy Ngân hàng Nhà nước có cho phép ở một mức độ nhất định, nhưng VPBank thì “cấm tiệt”) rồi tìm cách giải quyết khủng hoảng và thuyết phục ’trên" chấp nhận kế hoạch.
Thời điểm này, nếu cứ theo chính sách hình sự áp dụng cho Tamexco thì ước tính phải cỡ gần trăm người phải vào ngồi khám và không ít "anh" sẽ bị "bóc lịch". Nên Nguyễn Quang A bàn bạc với anh em nếu cứ đưa vụ này đưa ra xử, dân ào đến rút tiền thì coi như phá sản.
Thế là vừa thúc đẩy kiện đòi nợ, vừa chủ động dàn xếp nhẹ đi. Nhưng đi đâu cũng không dám nhận ông chủ nhà băng, muốn mời mọc ai đành "núp" vào danh nghĩa Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam: "Cũng may là chúng tôi không có tiền nhà nước trong cổ đông nếu không thì sẽ bị buộc là cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng".
VPBank phải lập một đề án phục hồi, đợi đến 2001 được Thủ tướng phê duyệt mới bắt tay vào tái thiết ngân hàng. Đề án đang trơn tru, ngon lành, đi được một nửa chặng thì TS Nguyễn Quang A rút vào vị trí Phó Chủ tịch, nhưng vẫn tiếp tục bám đề án cho đến 2004. Khi đó, sổ sách bắt đầu "đẹp" trở lại và VPBank bắt đầu con đường phát triển bền vững cho đến hôm nay.
"Hồi đó mất ngủ triền miên, ân oán cũng nhiều. Có năm ký tới 440 đơn kiện đòi nợ người ta, rồi gia quyến của một lô một lốc thành viên Hội đồng quản trị bị xử lý. Có người còn gọi tới nhà, chửi mắng tôi trên điện thoại gần tiếng đồng hồ, nào bất nhân.v.v... này nọ. Dập máy xuống, có bạn nhậu gọi đi, tôi lại quên hết".
Người "lỡ tàu" cung cấp ISP
Ngoài chuyện ông là Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam, ít ai biết, doanh nghiệp của ông thời đó tuy có đủ các điều kiện kỹ thuật để trở thành nhà cung cấp dịch vụ truy cập Internet (ISP) nhưng đành phải “lỡ tàu” vì cơ chế.
Khoảng năm 1994, TS Nguyễn Quang A cùng một số bạn bè quyết định đầu tư thành lập một công ty mang tên Ba Tin để đón đầu cơ hội cung cấp dịch vụ Internet. Khi các doanh nghiệp nhà nước với tiềm lực rất lớn còn đang loay hoay triển khai thì Ba Tin đã cho ra đời mạng Intranet có tên là Vinet với 10 đường dây điện thoại để phục vụ nhu cầu truy nhập của người sử dụng. Cũng server, mạng, web, đủ thứ.... Tiền đầu tư "nướng" tất vào đó.
"Chuẩn bị đã rất ngon, chúng tôi cũng là doanh nghiệp đầu tiên nộp giấy xin phép đầu tiên xin làm ISP. Nhưng ở trên bảo, đang là thử nghiệm nên phải để "anh" quốc doanh làm trước với lý do để đảm bảo an ninh thông tin của đất nước. Ba Tin đành đứng ngoài cuộc chơi nhưng vẫn còn hy vọng có thể làm nhà cung cấp nội dung trên Internet (ICP). Song việc này cũng không thành vì việc cung cấp thông tin lên mạng Internet phải tuân thủ Luật Báo chí.
"Mãi về sau, khi cho tư nhân vào họ mới lại gọi đến chúng tôi. Nhưng thời cơ đã qua rồi", TS Nguyễn Quang A chia sẻ.
"Tôi chỉ có cái nhà 100m2"
"Nhà tôi đang ở bây giờ đúng 100m2, ngoài ra không có một centimet đất nào khác nữa", ông Nguyễn Quang A cười hóm hỉnh.
Hồi "cực thịnh" của 3C, nếu cứ ung dung "ném" tiền vào bất động sản như các đại gia bấy giờ thì đã mua được vài chục biệt thự dọc Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo "nhưng chúng tôi cứ bỏ tiền đi làm những thứ rồ dại như dự án xây khu đô thị mới ở bãi giữa sông Hồng. Hình như có lúc vì thành công nhanh nên biến thành “quái”, cứ nghĩ mình là kinh khủng có thể làm được đủ thứ".
Những người cộng tác với ông hồi đó chia sẻ, nhiều người cùng thời với Nguyễn Quang A, có thể vốn kiến thức hàn lâm kém hơn, nhưng lăn lộn cuộc đời từng trải hơn, cũng quay sang thành lập một số ngân hàng. Lớp sáng lập viên đầu tiên của Ngân hàng Á Châu ACB, ngân hàng Đông Á, ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, đến giờ hầu hết đã là đại gia...
"Người kinh doanh thực thụ không ai đi làm như tôi. Thất bại là do tính lãng mạn không tưởng của người không biết kinh doanh. Tôi đi buôn với máu me khoa học, đam mê học thuật. Thấy làm phần mềm, thấy triển vọng công nghệ mới là nhảy vào mà không biết thời thế..."Anh" là tư nhân, không nên lao vào những khu vực trọng điểm quốc gia mà nên chuyển sang hướng khác, như bất động sản chẳng hạn. Hoặc im lặng, chờ đến khi cơ hội chín muồi mới nên nhảy ra", TS Nguyễn Quang A bộc bạch.
Nhưng ông cũng khẳng định, mỗi lần thất bại là ông ngay lập tức chuyển hướng luôn sang lĩnh vực khác. Không bao giờ chịu ngồi yên. Cũng không bao giờ thất vọng hay "giá như được bắt đầu lại từ bây giờ". Phải quên ngay lập tức, đi làm việc khác, mọi suy ngẫm để sau. "Cái máy tính phải biết xoá đi những dữ liệu cũ để bắt đầu chạy một chương trình mới", ông nói.
"Thất bại là một dịp quý trong đời, để cọ xát, học hỏi, thử nghiệm và sáng tạo. Trong biến động cũng có cơ hội, có điều chúng thường ngắn hạn, phải tranh thủ nắm bắt, nếu không nó sẽ qua đi rất nhanh hoặc thay đổi. Bây giờ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn nhiều. Pháp luật, tâm lý xã hội thay đổi theo hướng có lợi cho doanh nhân. Cơ hội làm ăn cũng mở ra đối với khu vực và cả thế giới, đa dạng và ổn định hơn cho những ai đã và đang bắt đầu", ông Nguyễn Quang A chia sẻ.
Theo Vietnamnet
"1001 Templates +Themes + Ebook về Download miến phí" www.thegioiweb.vn