Hỏi:

Tôi có quyền sở hữu một căn nhà và đất thổ cư, nay muốn di chúc cho con tôi đang định cư ở nước ngoài có được không? Theo quy định của pháp luật hiện nay thì con tôi có được đứng tên quyền sở hữu căn nhà và đất thổ cư khi tôi qua đời hay không?

Trả lời:

Bộ Luật Dân sự Điều 631 quy định “Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình, để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật, hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật”. Mặt khác, tại Khoản 5, Điều 113 Luật Đất đai quy định; “Cá nhân có quyền để thừa kế quyền sử dụng đất của mình theo di chúc hoặc theo pháp luật. Hộ gia đình được nhà nước giao đất, nếu trong hộ có thành viên qua đời thì quyền sử dụng đất của thành viên đó được để thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật. Trường hợp người thừa kế là người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng quy định tại Khoản 1, Điều 121 Luật Đất đai thì được nhận quyền thừa kế quyền sử dụng đất; nếu không thuộc đối tượng quy định này thì được hưởng giá trị của phần thừa kế đó”

Khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai quy định: “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc các đối tượng sau đây thì được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam bao gồm: Người về đầu tư lâu dài có nhu cầu nhà ở trong thời gian đầu tư tại Việt Nam; Người có công đóng góp với đất nước; Những nhà hoạt động văn hóa, nhà khoa học có nhu cầu về hoạt động thường xuyên tại Việt Nam nhằm phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước; Người có nhu cầu về sống ổn định tại Việt Nam; Các đối tượng khác theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội”.
Ngoài ra Khoản 2, Điều 126 quy định “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài không thuộc diện quy định tại Khoản 1 nay đã về Việt Nam cư trú với thời hạn được cho phép từ sáu tháng trở lên được sở hữu một nhà ở riêng lẻ hoặc một căn hộ”.
Căn cứ vào những điều khoản như vậy, đối với trường hợp của bà là người có quyền sở hữu nhà và đất có quyền để lại tài sản cho con theo di chúc, nếu con của bà thuộc các đối tượng quy định trên. Nhưng nếu con bà không thuộc các đối tượng trên thì chỉ được hưởng giá trị phần di sản sau khi người để lại di chúc qua đời.